آیا ایروان امن است؟ کلاهبرداری‌هایی که واقعاً برای تازه‌واردها پیش می‌آید

پاسخ واقعی: امنیت خیابانی با امنیت پولی فرق دارد

«آیا ایروان امن است؟» درواقع دو سؤال جداگانه است. قدم زدن در شهر، آشنا شدن با آدم‌ها، بیرون بودن شب‌ها — این بخش واقعاً آرام است. جایی که واقعاً ممکن است مشکل پیش بیاید، پول دادن برای خانه، کار، کلاس یا انتقال پول است. آگهی جعلی و کلاهبرداری وجود دارد اما اقلیت است، نه قاعده — علامت کلاسیک این است که قبل از بازدید خانه برای پرداخت دپوزیت تحت فشار می گذارند یا ازت می‌خواهند بیرون از پلتفرم پرداخت کن. حتی در شهری که آرام به نظر می‌رسد، یک پرداخت عجولانه یا واسطه‌ای که قابل بررسی نیست می‌تواند پول واقعیت را بگیرد.

کلاهبرداری خانه و دپوزیت

اگر با یک مشاور املاک کار می‌کنی، این را بدان: در حال حاضر مشاوران املاک در ارمنستان هیچ مجوز رسمی‌ای ندارند — هرکسی می‌تواند خودش را «مشاور» بنامد، چون قانونی که ثبت‌نام اجباری، آزمون و قرارداد مکتوب را الزامی می‌کند، سال ۲۰۲۵ توسط دولت تصویب شد ولی هنوز از مجلس نگذشته. تا وقتی این قانون اجرایی نشده، خودت مراقب باش: قرارداد مکتوب بگیر، از طرف مقابل مدرک هویت و اثبات اینکه واقعاً نماینده مالک است (یا وکالت‌نامه رسمی) بخواه، و بدان که پرداخت نقدی برای معاملات ملکی از ژوئیه ۲۰۲۳ ممنوع است — اگر صاحب‌خانه یا مشاور اصرار دارد نقدی به‌جای انتقال بانکی بدهی، یعنی همین الان دارد قانون را دور می‌زند.

واسطه‌های دانشگاه، کار و مدارک

یکی از چیزهایی که خیلی از تازه‌واردها را گرفتار می‌کند: پرداخت به حساب شخصی کسی برای صندلی دانشگاه، کار یا اقامت، بدون قرارداد، فاکتور رسمی یا روشن بودن اینکه اصلاً چه چیزی به نام تو ثبت می‌شود. مستقیم از خود مؤسسه بپرس کدام مدارک و هزینه‌ها رسمی هستند، هزینه دولتی یا شهریه را از دستمزد واسطه جدا نگه دار و نسخه همه مدارک ارسالی را نگه دار.

اگر برای یک پرونده حقوقی یا قضائی سراغ وکیل یا واسطه رفته‌اید، همین قاعده جدی‌تر هم صدق می‌کند: قبل از هر پرداختی، شرح کار و توافق دستمزد را مکتوب بگیر و به کسی که وعده حل سریع پرونده را بدون قرارداد شفاف یا گزارش پیشرفت می‌دهد مشکوک باش. سفارت ایران در ایروان هم رسماً هشدار داده که برخی افراد — از جمله برخی وکلا — تحت عنوان «حق‌الوکاله» یا «هزینه پیگیری» مبالغ بسیار بالایی می‌گیرند بدون اقدام مؤثر یا شفاف؛ پیش از امضای قرارداد یا پرداخت هر مبلغی، با بخش کنسولی سفارت مشورت کن.

یک کلاهبرداری خیابانی که باید بدانی

یک الگوی مستند وجود دارد که بهتر است قبل از اینکه برای تو اتفاق بیفتد بدانی: فردی غریبه در مکان عمومی (یک مورد گزارش‌شده در پارک ویکتوری بود) جلو می‌آید و می‌گوید نمی‌تواند پول را از یک فروشنده محلی بگیرد و از تو می‌خواهد که با واریز نقدی معمولاً در یک دستگاه Telcell، یک انتقال بین‌المللی ورودی را تأیید کن. آن انتقال «در حال انجام» هرگز تمام نمی‌شود و پول نقد تو فقط از دست می‌رود. هرگز برای «تأیید» انتقال ورودی کس دیگری پول نقدی نده، هر قدر هم طبیعی به نظر برسد. همین احتیاط در مورد صرافی و کریپتو هم صدق است: قبل از ارسال هر مبلغی، اعتبار طرف مقابل را بررسی کن. برای انتخاب صرافی، امنیت سرمایه را بر بهترین نرخ ترجیح ده: دنبال مجوز فعالیت، آدرس ثابت و سابقه چندساله فعالیت بگردید، نه صرفاً بهترین نرخ — نرخ همیشه در حال تغییر است، پس در لحظه پرداخت دوباره چک کن، نه به قیمت قبلی اعتماد کن.

کلاهبرداری تاکسی در فرودگاه زوارتنوتس

فرودگاه زوارتنوتس جایی است که خیلی‌ها حتی قبل از خروج از فرودگاه کلاه سرشان می‌رود. دو الگو تکرار می‌شود: کسی — راننده یا فرد خوش‌لباسی که خودش را «مدیر توریست» معرفی می‌کند — ادعا می‌کند هزینه‌ای تا سقف ۳۰,۰۰۰ درام برای «ورود به ارمنستان» یا خروج از سالن ورودی لازم است؛ چنین هزینه‌ای اصلاً وجود ندارد. یا راننده روی قیمتی توافق می‌کند، بعد اسکناس درشتی که می‌دهی را جابه‌جا کرده و مدعی می‌شود اسکناس کوچک‌تری داده‌ای و از تو می‌خواهد مابه‌التفاوت را «تکمیل» کن. قبل از سوار شدن روی کرایه توافق کن (یا روی روشن بودن کنتور اصرار کن)، هنگام پرداخت مبلغ اسکناس را بلند بگو، و به‌جای کسی که اول جلو می‌آید، از تاکسی‌های اپلیکیشنی رسمی (Yandex Go، GG) یا باجه رسمی تاکسی فرودگاه استفاده کن.

ارسال پول و استفاده از صرافی یا کریپتو

تازه‌واردهای فارسی‌زبان به‌خاطر محدودیت سرویس‌های بین‌المللی مستقیم، بیشتر سراغ صراف شخصی، کریپتو یا حساب کشور سوم می‌روند. هم‌زبان بودن یا معرفی شدن در گروه، به معنای تأیید هویت نیست. هویت و مشخصات گیرنده را از یک کانال دیگر هم بررسی کن، کارمزد و مبلغ نهایی را کتبی بگیر، در صورت امکان اول با یک مبلغ کم تست کن و رسید و گفتوگو را نگه دار.

چیزهای دیگری که باید حواست باشد

گزارش‌هایی هست از یک «هزینه توریستی» که بی‌سروصدا به صورتحساب رستوران کسانی که قیافه یا لهجه‌شان خارجی به‌نظر می‌رسد اضافه می‌شود — یک مورد مشخص در سال ۲۰۲۶ باعث شد یک بحث ۸۹ کامنتی در r/yerevan شکل بگیرد که در آن ده‌ها نفر جداگانه تأیید کردند هیچ «مالیات توریستی» رسمی در ارمنستان وجود ندارد و این را کلاهبرداری مخصوص همان یک رستوران دانستند، نه یک رویه سراسری. این را با هزینه سرویس حدود ۱۰ درصدی که بیشتر رستوران‌های ارمنستان بدون توجه به ملیت مشتری به صورتحساب اضافه می‌کنند اشتباه نگیر — آن یکی استاندارد و کاملاً قانونی است. اگر ردیفی در صورتحساب دیدی که هیچ‌کدام از این دوتا نبود و کسی توضیحش نداد، بپرس. در مورد کار: حداقل یک مورد ثبت‌شده وجود دارد که کارفرمایی برای کار انجام‌شده اصلاً پول نگرفته و تنها راه‌حل شکایت پلیس بوده — توافق شفاهی برای کار فریلنس یا کار یدی بدون چیزی مکتوب را پرخطر بدان.

برای خانم‌ها و ملاقات اول

قبل از جابه‌جایی پول، این‌ها را ببین

ایرانی بودن یا فارسی حرف زدن، ضمانت نیست

اینکه کسی ایرانی است، فارسی حرف می‌زند یا در گروهی آشنایی معرفی می‌شود، برای اعتماد کافی نیست. اگر قرار است برای خانه، انتقال پول یا کار اداری مبلغی بده، هویت و اختیار فرد را جداگانه بررسی کن. قول‌های مهم را از ویس به پیام یا قرارداد تبدیل کن و برای اولین معامله سراغ کلان بزرگ نشو.